Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 70)

geslacht. Toch was van Heule niet van meening, dat men het daarmede steeds zoo

precies hoefde te nemen: ‘Dit onderscheid der geslachten en behouft in den rijm

altijt niet nagevolgt te worden, want om die oorzaeke zouden de Rijmers al te nouw

gebonden zijn’

Het bewuste ‘onderscheid’ kostte onze dichters, die voor de willekeur der in een

overgangstoestand verkeerende spreektaal terugschrikten, heel wat hoofdbrekens.

Wij kunnen er zeker van zijn, dat de geslachten der substantieven meer dan eens

het onderwerp van gesprek hebben uitgemaakt in de ‘letterkunstige vergaderingen’

waar Vondel van spreekt in de opdracht der

Hecuba

en in de Voorrede van zijn

Palamedes

Van Hooft is een reeks van

Waernemingen op de Hollandsche Tael

bewaard

gebleven

. Daarin komen o.a. de volgende opmerkingen voor:

XV.

Konste

jonste

beede

reede

steede

zeede

vreeze

angste

.......

Naemen toelatende de E in den Noemer [nominatief] van 't enkel getal zijn van

vrouwelijk geslaght.’

XVII.

Buiten scheuts

beneden der handt

: de achterstaande

Genityf Faeminyn

lydt de

in 't achterste van

scheuts

zonder artikel. Nochtans zeidtmen

binnen 's

kamers

, hoewel

kamer Faeminyn

schijnt. Doch wij hebben veele

communia nomina

ende dit moght 'er een af zijn.’

XXXIV. De

Faemininen

willen geen Des in

Genitivo

lijden, noghte ander

Adjectyf

uitgaende in Es.

XC ...... de

Genityf

van een

Faeminin

zonder

Artikel

lijdt de s.

Geest

dienst

en diergelijken, daer een

in het

Termineren

komt, willen noode

noch een

achter aen lijden; ende luid mij wel in de ooren

Der Geest

Der Dienst

nochtans in Datyf & Ablatyf hebben ze

Den Geest

Den Dienst

, &c.

Questie

oft men

ze, gelijk daer

Heteroclyten

zijn, niet en zal stellen in

Dativo et Ablativo

Masculinè,

Genitivo Faemininè

.’

Hooft en Vondel hebben veel zorg aan onze taal besteed. De

Waarnemingen

van

Hooft geven ons het recht, aan te nemen, dat zij ernstig getracht hebben ook de

willekeur op het gebied der geslachten te breidelen. Vermoedelijk zullen zij nu en

dan woorden, die zij òf mannelijk òf vrouwelijk wilden bezigen, hebben opgeteekend

en er lijsten van hebben aangelegd. Tot de keuze van mannelijk of vrouwelijk zullen

zij vooral geleid zijn geworden door hun gehoor, hun taalgevoel, hun smaak

- en

dit verklaart genoegzaam, dat zij elkaar

1) Blz. 16.

2) Omtrent de spelling in engeren zin waren in die vergaderingen geen besluiten genomen,

zoodat ieder de vrijheid behouden had, te spellen zooals hij wilde. Vondel meende dat aan

de spelling niet zooveel ‘gelegen is, als, met verlof, sich sommige wel inbeelden.’

3) Gedrukt in ten Kate's

Aenleiding tot de Kennisse van het Verheven Deel der Nederduitsche

Sprake

(1723) I. 716 vgg.

4) Bij onze jongste dichters doet zich een dergelijk verschijnsel voor. Zoo bij Herman Gorter,

aan wiens

Mei

een zeer groot aantalen voorbeelden te ontleenen is. O.a.: in

avond; een

schonk flonkend

wijn; als beesten sprongen rivieren uit

hun

holen; in zijne mond; de

moerbei;

door de

dorenheg. Enz. -

Zie ook L.v.D. in

De Amsterdammer

Weekblad

14 Nov. '91.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 70

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144