Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 286)

238

Het is geenszins mijn plan hier een verhandeling ten beste te geven over onze

phonetiek. Ik had mij gevleid, dat de eenige man die bij mijn weten na Land en

Donders dat vak ernstig en jaren achtereen bestudeerd en beoefend heeft, t.w. de

Hoogleeraar Van Helten, ons in een grondig en helder betoog de vruchten zijner

studiën zou geschonken hebben. Tot nog toe heb ik vergeefs gewacht. Of hij er

mettertijd niet toe zal moeten komen? Van zulk een veelzijdigen geest durft men

ten slotte ook de verklaring hopen van het vele dat hij voor de Nederlandsche

Spraakkunst (dat stiefkind onzer germanisten!) reeds gevonden en uitgegeven heeft,

zonder het echter phonetisch toe te lichten. Laat ons nu even zoo terloops nagaan

wat de Heer Boer op onze school-grammatica's heeft aan te merken. Kortheidshalve

releveer ik maar een paar punten, die hoofdzaken betreffen.

. 93. ‘Dat het Nederlandsch palatalen zou kunnen bezitten, wordt niet mogelijk

geacht.’ Wat voorafgaat, doet onderstellen dat de palatalen dus door andere organen

dan door keel, tong, tand of lippen zouden worden voortgebracht. Wie over palatalen

verstaat letters gevormd door de engte (enge articulatieplaats) tusschen den tongrug

en het hard gehemelte

, kan natuurlijk onze

(bij Donders, een enkele, bij Land

twee consonanten) als palatalen sisklank vermelden. Maar dr. Boer verkondigt een

regel of wat later de ketterij dat de

tjingelen

jaartje

enz. één enkelen klank

representeeren; dat deze

als palataal wordt aangemerkt, daarmee kan men zeker

vrede hebben, maar den draak te steken met den eerzamen grammaticus, die ‘nog

steeds

rustig voor twee klanken aanziet’, gaat wat ver. De ironie heeft haar grenzen:

maar de wetenschap der klanken (voorloopig althans) nog niet. Ik ben zoo driest

bovengenoemden spraakkunstenaar de hand boven 't hoofd te houden en ieder uit

te noodigen de proef op de som te nemen door soortgelijke woorden eenige malen

uit te spreken. Het gaat niet aan een rustig wandelaar te ontstellen door de bewering,

dat hij zich eigenlijk maar op één been voortbeweegt en dus eigenlijk maar één

been heeft. ‘Zonder lippen, tong, tanden of keel kan men geen klank uitspreken.

Toch kan ieder

zeggen.’ Waar blijft dan de

kehlkopfspirans

, als Sievers de

noemt? Of is het strottenhoofd de keel?

. 95 protesteert dr. Boer tegen Te Winkel's meening, die de

onder de

ontploffingsgeluiden noemt. Ik protesteer tegen de miskenning onzer

: deze is òf

bilabiaal, als in

trouwen

huwen

enz., òf

labiodentaal

b.v. in alle gevallen waar ze

het woord begint:

waar

wie

wonen

enz. De labiodentale

is volkomen terecht door

Land (

. 30) als slagconsonant opgegeven. De

bilabiale w

is een

fricatief

. Over de

als beginletter durf ik me nog niet zoo beslist uitlaten, maar ik geloof dat dr. Boer

gelijk heeft. De engte wordt niet geheel afgesloten, wat voor explosieven een

conditio

sine qua non

is.

. 97 beweert dr. B., dat in

koninkje

Jantje

bloempje

een ‘ontploffingsgeluid’ is

ingelascht. Ik heb er niets tegen dat men zoo iets in een schoolboek leert: maar

men gaat te ver als men eischt dat zoo iets geleerd worden

moet

. Dat de

bloempje

‘is ingelascht’, spreekt van zelf, maar dat de

voor de

is weggevallen is

niet minder evident; vg.

hemd

hempt

hempie

uit

hemptie

. De verkleiningsuitgangen

zijn gelukkig in Middelnederlandsche eigennamen bewaard in dubbelen vorm:

iaen

etiaen

. Voor en alleer deze verklaard zijn (en ik zie geen kans het eerste suffix

te verklaren zonder behulp der alleroudste inscripties in Brambach), is het wijs zeer

bescheiden te zijn

1) Dat in het beschaafde Nederlandsch, onze omgangstaal, palatale gutturalen bestaan, oochen

ik.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 286

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144