Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 43)

Deodaat is in éen woord: een Tugendheld. En hij is ten volle waardig, dat, terwijl hij

geen enkele poging daartoe te werk heeft gesteld, hij aan Aylva, zijn vader, en hem

Madzy in de armen wordt geworpen. Gij behoort overtuigd te zijn, dat dit de

natuurlijke belooning is eener deugd, waarop letterlijk niets valt te zeggen. Reinout

en Adeelen echter, die hartstochtelijken, moeten hun on-Hollandschen aard leelijk

bezuren. Is het beruchte motto dan toch natuurwet? De lezer heeft reeds begrepen

hoe de vork aan den steel zit. De Intrigeroman kan

alles

bewijzen. Hij is een droom;

de natuurwet is er buiten dienst gesteld. De schrijver had, door andere verwikkelingen

te bedenken, even gemakkelijk het tegendeel kunnen bewijzen, en een vernuftig

lezer phantaseert nog een deel verder en helpt Reinout aan valsche zoonsrechten

en Madzy aan den verkeerden echtgenoot.

Het is zeker, dat een goed aantal lezers ons van antipathie tegen den Ridder van

Verona beschuldigt. Zij gevoelen zich bevoorrecht in het bezit van vrienden, die op

Deodaat gelijken in beminnelijke zachtheid en aangeboren aesthetische vormen,

van wie men, zoo goed als van edele vrouwen, kan leeren ‘was sich geziemt’; óók

menschen zonder overmaat van hartstocht en geestdrift, maar met evenwicht van

ziel en harmonie van karakter. Hun adeldom, als de adel van Deodaat, moge ten

deele voortspruiten uit zekere traagheid, - adeldom is het en blijft het. Wij stemmen

toe dat de verongelijkte tot een uitnemend soort behoort, een soort juist dat niet aan

ijdelheid lijdt en zich noch in zelfverheffing te buiten gaat, noch zich op goed gedrag

en getuigschriften beroept, het soort, dat zonder veel schermutselens, zijn weg

maakt, al pleegt het toeval hun niet gunstiger te zijn dan anderen lieden. Het is zijn

schuld niet, dat hij poseert. Maar de schuld van den auteur en de erfzonde van het

boek wordt, met dit toe te stemmen, niet doorgehaald. De Deodaat van den roman

is niet de Deodaat, dien gij

veelzijdig

leerdet kennen en uwen vriend noemt.

Heeft Van Lennep het wel zoo ernstig met het lesje van zijn Inleiding bedoeld?

Laat ik deze vraag, voor we haar beantwoorden, toelichten. Groote dichters inspireert

de Idee, d.i. het typisch-noodwendige in hunne aanschouwing. Wie er aan twijfelt,

ga tot Shakspere en Dickens en Zola. Ze onthullen ons de eeuwige vormen der

natuur, niet als abstracte schimmen, maar levend, persoonlijk: Alles neu und doch

immer das Alte. Niet alzoo met den Intrigeroman. Wel kan hij een stelling

vooropzetten, door zijn maker als levenservaring beaamd of logisch juist bevonden,

of als partij- en secteleus gevoed, een stelling waar of onwaar; niet of slechts

onduidelijk en onzeker, als idee aanschouwd, niet

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 ... 439 440

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 43