Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 419)

363

Woordverklaring.

Het woord roman.

Als aanvulling van het artikeltje over ‘romantisch’ vraagt men ons iets over het woord

roman. Dit volgt hier.

‘Roman’ is oorspronkelijk, naast ‘romanz’ en ‘romant’ (vanwaar ‘romantique’), de

naam van de taal die in de XV

eeuw reeds algemeen Fransch (français) heette.

Niet alleen het Fransch echter, ook de meeste andere talen die zich uit de taal van

Rome

, het Latijn hadden ontwikkeld, heetten eenmaal zoo: onder deze het Spaansch

en Portugeesch (romance), het Provençaalsch (romans). Nog heden noemen de

menschen van Graubunderland hun taal ‘Rumonsch’ en in 't Portugeesch is ‘romance’

behalve het Portugeesch-zelf, in 't algemeen ook de volkstaal van een land. Het

Romaansch was wat het volk praatte en waarin de geschriften van 't volk geschreven

waren, in tegenstelling met het Latijn van de kerk, de wetenschap en de wetgeving.

Het woord had dezelfde kracht als ons Dietsch en Duitsch (vgl. vier en vuur, rieken

en ruiken), dat afgeleid is van ‘diet’ d.i. volk en ook in tegenstelling stond met ‘Latijn’.

‘En romanz’ beteekende in 't oud-fransch ‘duidelijk, verstaanbaar’. Zoo was van

‘diet’ ook het werkwoord ‘duiden, beduiden’ d.i. begrijpelijk maken afgeleid en zoo

had ‘iemand iets dietsch maken’ vroeger den zin van ‘aan 't verstand brengen’.

Hetzelfde denkbeeld ligt nog in den term ‘populair’ (‘populairiseeren’), dat van

‘populus’ d.i. volk komt: wat onder 't bereik van 't volk gebracht is. Men denke ook

aan de uitdrukking ‘stadhuiswoorden’, die de eenvoudige lui toepassen op alle

termen die hun te hoog gaan, en aan ‘Versta-je geen Hollandsch?’

Gemakkelijk had de eerste overgang van beteekenis nu plaats: roman, romanz,

romant werd de naam van de

geschriften

in de taal des volks; eerst vooral van de

uit het Latijn vertaalde, de ‘verdietschte’, dan, met name in 't Provençaalsch, van

alle mogelijke andere.

In 't Oud-fransch echter kwam het woord al vroeg op den weg, die op het

tegenwoordige ‘roman’ is uitgeloopen. Het Oud-fransch bloeide het meest in Epische

of verhalende gedichten: het Epische is het oudste en het meest nationale in de

litteratuur. Voor een deel berusten deze gedichten ook op

Latijnsche

werken. Zoo

kwam ‘roman’ reeds in de XII

eeuw opmerkelijk vaak voor als ‘vertelling en

verhaal

in de volkstaal, het Romaansch’, en in 't begin der volgende eeuw dacht men, als

men 't gebruikte, reeds bepaald aan een ‘vertelling’ en niet aan ander soort letteren.

Doch het kon nog zoo goed

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 419

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144