Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 342)

287

stelling eener oorzakelijke betrekking en worden gebruikt om causaal verband uit

te drukken. Zoo wordt

een redengevend voegwoord; zoo krijgt

bij

de beteekenis

van

door

; zoo geeft het voorzetsel

met

het aanzijn aan een voorwaardelijk voegwoord

mits

en een redengevend voegwoord

vermits

, zoo gaat de betrekking van

gelijktijdigheid, die we hier bij de praedicatieve bepaling opmerken, over in eene

redengevende betrekking. In:

zingende gingen zij naar huis

vinden we nog de

betrekking van gelijktijdigheid; in:

ziek zijnde kan ik heden avond niet komen

is de

betrekking redengevend. Die redengevende betrekking vinden we zeer dikwijls; o.a.

in de voorbeelden:

Claudine

onverschillig voor alles

sinds ze Frits had moeten

opgeven

had geen tegenstand geboden

(Mevr. B.-T.).

Eenig kind zijner ouders

was Van Veen de steun zijner moeder geworden

(Potgieter).

Hij

zelf een jongling

sloot zijn boezem niet voor 's jonglings teedre zorgen

(Staring) enz. De hier

opgemerkte betrekkingen, zoowel de oorzakelijke als die van gelijktijdigheid, hebben

er soms toe geleid, deze praedicatieve bepalingen te rangschikken onder de

beknopte bijwoordelijke, resp. redengevende en tijdbepalende bijzinnen. Het is hier

de plaats, over die benaming een en ander in het midden te brengen, ten einde aan

te toonen, waarom ik deze praedicatieve bepalingen niet zoo noem.

Bij het gebruik der benaming

beknopte bijzin

plaatst men zich ter beschouwing

van de deelen van een volzin op een geheel ander standpunt, dan ik hier inneem.

Dat standpunt wordt duidelijk, indien we slechts letten op de definitie, die men van

de beknopte bijzinnen geeft. Daarin valt wel verandering waar te nemen; zoo lazen

we b.v. in den 2

druk van de Spraakkunst van T. Terwey:

Meermalen gebeurt het

dat men een bijzin uitdrukt in den vorm van een zindeel. Zulk een zindeel kan en

moet dan ook in de ontleding tot een volkomen bijzin worden uitgebreid. Het draagt

den naam van beknopten bijzin

, terwijl de 8

druk zegt:

Meermalen gebeurt het

dat

een zindeel de waarde heeft van een bijzin

, en verder in plaats van van

uitbreiden

tot een bijzin

, van

vervangen door een bijzin

spreekt. M.i. geeft die laatste definitie

duidelijker het standpunt aan. Wanneer men bij de beschouwing der taal voornamelijk

in het oog houdt de bedoeling, die de spreker bereiken wil, dan zal men er dikwijls

toe komen, de uitdrukkingen, die werkelijk gebruikt zijn, te vervangen door andere,

waarin die bedoeling duidelijker is uitgedrukt. Bedoelt de spreker in:

dit gezegd

hebbende

ging hij zitten

, dat het

gaan zitten

in tijdsorde volgde op het

gezegd

hebben

, dan kan hij die bedoeling duidelijker uitdrukken in:

nadat hij dit gezegd had

ging hij zitten

. Wanneer men nu bij de ontleding die bedoeling wil doen uitkomen,

dan vervangt men de eerste uitdrukking door de tweede en noemt

dit gezegd

hebbende

een beknopten bijwoordelijken bijzin van tijd. Men kan zich echter bij de

beschouwing der taal iets anders ten doel stellen, nl. zichzelf rekenschap te geven

van de betrekkingen, waarin de deelen van een zin tot elkander

worden voorgesteld

zonder te vragen, met welke andere wijzen van voorstelling men hetzelfde doel zou

kunnen bereiken. Dan zegt men: het tegenwoordig deelwoord stelt eene wer-

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 342

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144