Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 400)

344

In 't vrouwelijk is het natuurlijk haar; 'r, of d'r (fonetisch

ər

dər

Evenals in de pluralis:

zij gingen voor de lui der bed staan (Beets). - Zij namen der-lui der wapens af.

Het wordt al meer en meer suffix; wat is 't in ‘Anna-der japon’, ‘moeder 'r muts’,

anders dan een uitdrukking van het genitief verband?

In 't Vlamingsche land gebruiken ze deze vorming ook, maar daar luidt die

geregeld: ‘sen’ ‘s'n’: wie sen boek is dat? den deen sen boek; en wordt dit naar

analogie ook bij vrouwelijke woorden geplaatst

; moeder sen boek, 't is daar als

formule geworden, als bij ons: wij met z'n achten.

31. Maar flectie kan ook nog op andere manier worden. Lang al gebruikte men,

even goed als nu, het adjectief op -

lijk

om eenzelfde verband aan te duiden

: de

koninklijke stallen (= de stallen van den koning), - de stedelijke raad; stedelijk

museum; stedelijk archivaris.

Voor het taalgevoel is stedelijk, koninklijk, etc. nu de tweede naamval bij

stad, koning. Men moet er aan denken dat voor het taalgevoel geen spraakleer

bestaat; op de vraag: hoe zou je ‘de inkomsten van de stad’ anders kuunen zeggen?

zal men ten antwoord krijgen: ‘de stedelijke inkomsten’, evenvaak, zoo niet vaker

als de stadsinkomsten; vraagt men evenwel - maar dan moet het aan een

hedendaagsche ‘erudit’, een ontwikkelde wezen - wat is de genitief van ‘stad’? dan

twijfel ik sterk of hij wel ooit ‘stedelijk’ zal noemen - en toch was dit eigenlijk

grammaticaal juist.

Op deze wijze wordt - met de voorzetsels - de genitief meestal uitgedrukt.

Zoo ontstaat in onze taal, die zoo goed als deflectief is geworden, weer een

flectie-vorm - in 't nederlandsch is 't eigenaardig de genitief.

Zoo ontstaat elke flectie; zoo werd ze ook in vroeger tijd.

32. Van die vroegere vormingen is er nog een bewaard: een heel oude. Alleen, zoo

iets blijft meest in bepaalde constructies, soms fungeert die heel afzonderlijk.

We spreken in den regel van:

ooms jas. - vaders hoed. - mans hand boven. - keizer Karels hond.

1) Vgl. Vercoullie, Schets Histor. Spraakleer, blz. 49, 2.

2) Zie hiervoor blz. 299.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 ... 439 440

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 400