Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 334)

279

tieve werkwoorden behoort, kan het, even goed als wanneer het in een volzin als

gezegde stond, ook weer één of meer voorwerpen bij zich hebben, terwijl men de

bijwoordelijke bepalingen van tijd, plaats, enz., die bij gezegden kunnen voorkomen,

ook bij praedicaatswoorden kan vinden. Hoeveel bepalingen dat praedicaatswoord

echter ook bij zich krijgt, zijne betrekking tot het zinsdeel, waarbij het behoort,

verandert er niet door en ook dat zinsdeel blijft in den naamval staan, die zijne

betrekking uitdrukt in den volzin, waarvan het een deel uitmaakt.

Is in den zin:

de boer laat zijne koeien grazen

koeien

lijdend voorwerp, en staat

het dus in den accusatief, terwijl

grazen

praedicaatswoord is bij

koeien

, diezelfde

betrekkingen blijven bestaan, als we voor praedicaatswoord een ander werkwoord

kiezen, dat weer andere bepalingen bij zich krijgt; b.v.:

de boer laat zijne koeien in

den stal helder water drinken

. Ook hier blijft

koeien

het lijdende voorwerp en staat

dus in den accusatief.

Andere voorbeelden van dien aard zijn:

Men ziet er

(

sommigen

borst aan borst gekneld

Bij 't worstelen in de baren

ploffen

vijand tot den laatsten stond

Al vechtend zinken naar den grond

(Bogaers.)

Zoo is het vel verdwenen

Dat hem de foltring lijden deed Van Herkules

gedost in Nessus' kleed

. (Staring.)

Ik zag ze

als grimmlend stof

gewelf en grond bedekken

Als zwermend ongediert door lucht en dampkolk trekken

Zich samendringen in een mades eierschaal

Of fijne luchtdrop

ja nog kleiner duizendmaal;

Dan weer ontwikkelen en met uitgebreide klauwen

De wareldpalen-beide omklemmen en benauwen

Den schedel wasschen in de wolken en den staart

Omkrullen in den riem der halfverstikkende aard

. (Bilderdijk.)

In duizend andere dingen trof den mensch iets van hetzelfde

dat hem het paard

had doen bewonderen en liefhebben

. (Gorter.)

Ik laat den dokter mijne pols voelen

en mijne tong zien

. Op dit laatste voorbeeld wordt soms eene onjuiste redeneering

toegepast, die zelfs de zinssamentrekking er in doet veroordeelen. Men grondt die

redeneering dan op de gelijkstelling

laten zien = toonen;

bij

toonen

zou

dokter

den datief staan, dus gaat men ook in het voorbeeld

den dokter iets laten zien

dokter

in den datief plaatsen. De onjuistheid dier redeneering zit in de verwisseling

van twee uitdrukkingen, waarin men wel hetzelfde feit vermeldt, maar waarin de

betrekkingen, waarin de bij dat feit betrokken zelfstandigheden en werkingen tot

elkander worden voorgesteld, geheel verschillend zijn. En daar de spraakkunst zich

niet met dat feit, maar juist met die voorstelling bezig houdt, is de verwisseling

verkeerd en dus de redeneering, die er op gebouwd wordt, onjuist. Ook op dit

voorbeeld is toe te passen, wat we toegepast hebben op den zin

wij zien den

schoorsteen rooken

, om de betrekking tusschen

rooken

schoorsteen

duidelijk

te doen uitkomen; ook hier kunnen we

den dokter

met

voelen

den dokter

met

zien

uitbreiden tot

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 334

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144