Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 333)

278

De praedicatieve bepaling.

Onder de bepalingen in den enkelvoudigen volzin komen er voor, die niet een der

attributen of bijbehoorende kenmerken noemen van het zinsdeel, dat zij bepalen,

maar die tot dat zinsdeel in dezelfde betrekking staan als een gezegde tot zijn

onderwerp. Die bepalingen heeten daarom niet attributief, maar praedicatief en

dragen ook wel den naam van

praedicaatswoord

. De praedicatieve bepalingen of

praedicaatswoorden in al hunne verscheidenheid, zoowel wat vorm als wat gebruik

aangaat, nader te beschouwen en de eigenaardigheden, die zich daarbij voordoen,

zoover doenlijk te verklaren, is het doel van dit opstel.

Nemen we daartoe eerst als voorbeeld den volzin:

wij zien den schoorsteen rooken

dan merken we daarin op, dat aan het lijdende voorwerp

den schoorsteen

eene

handeling wordt toegekend, die hier is uitgedrukt door het werkwoord

rooken. Rooken

is hier in dezen zin eene bepaling bij schoorsteen, maar geene attributieve bepaling;

de betrekking tusschen

den schoorsteen

rooken

is die van onderwerp en gezegde;

rooken

is in dezen zin

praedicaatswoord

bij het lijdende voorwerp

schoorsteen

Die betrekking tusschen dat lijdende voorwerp en zijn praedicaatswoord komt

nog duidelijker uit, wanneer we lijdend voorwerp met praedicaatswoord uitbreiden

tot een voorwerpszin, waarin dan dat lijdende voorwerp het onderwerp en het

praedicaatswoord het gezegde wordt. Het voorbeeld

wij zien den schoorsteen rooken

wordt dan:

wij zien

dat de schoorsteen rookt

. In beteekenis is tusschen deze

uitdrukkingen geen verschil, - wel in vorm. Waar in de tweede uitdrukking de

toekenning van de handeling

rooken

aan het onderwerp

schoorsteen

geschiedt in

een volledigen zin, moet die toekenning natuurlijk op de gewone wijze worden

uitgedrukt; m.a.w. in:

wij zien

dat de schoorsteen rookt

wordt tusschen het onderwerp

schoorsteen

en het gezegde

rooken

de koppeling uitgedrukt door den nominatief

van het onderwerp en den persoonsvorm van het werkwoord. Dit nu geschiedt in

de eerste uitdrukking niet.

Schoorsteen

blijft staan in den accusatief als lijdend

voorwerp bij het werkwoord

zien

, terwijl de handeling

rooken

, die aan

schoorsteen

als gezegde wordt toegekend, in eene onbepaalde wijs eenvoudig wordt genoemd.

Bij

praedicaats-woorden

wordt dus de

koppeling

niet uitgedrukt.

Indien het werkwoord, dat als praedicaatswoord dienst doet, tot de objec-

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 333

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144