Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 365)

310

der historisch-letterkundige vragen met zekerheid beantwoord wordt, mag aan deze

studie den lof niet onthouden dat zij flink op de zaak ingaat. Alleen merk ik op dat

de plaats op blz. 15 meegedeeld uit den middelduitschen tekst, wellicht verkeerd

verstaan is, en geen oude mythologischen trek bewaart. Zou de ‘wunneclichen’ door

de wolken dringende man niet de ‘maan’ wezen?

Bonn

J. FRANCK.

Sprokkel. ‘Over opvoeding en onderwijs.

De wetenschap houdt zich bezig met het begrip: dat juist is haar werk; het

algemeene. Zij bezit de wereld als begrip; zij bezit haar in het begrip. Maar de

tegenwoordige maatschappij verkeert in het denkbeeld, dat wij de wereld niet

anders dan als begrip kunnen bezitten en dat het voor iedereen de hoogste triomf

moet zijn haar zòò te bezitten; de geheele opvoeding heeft zij daarop

gericht. En dat is een ongeluk. Wij kunnen de wereld als aanschouwing

en in de aanschouwing bezitten: niet als abstractie, maar in hare volle werkelijkheid:

niet als iets voor het verstand, maar als iets in het gevoel. Zoo bezit haar de dichter,

de kunstenaar, - zoo bezitten de kinderen haar; wij hebben haar allen zoo bezeten,

toen wij nog kind waren. Daarop moest de opvoeding uit zijn, dat

verband tusschen het kind en den kunstenaar niet te verbreken maar te versterken.

De wonderen rondom ons, het overweldigende wonder rondom ons, het mysterie

waarin wij leven en ons bewegen, moest ons geen skelet zijn, waarvan men de

beenderen tellen kan; dat men zich eenmaal op school laat verklaren, om het

voortaan als iets zeer gewoons te laten rusten. Wij kennen slechts de boom en de

boomen zien wij niet. Overal plaatst het begrip zich tusschen ons en de dingen.

De schepping is nog altijd de oude: schoon, verheven; onuitputtelijk rijk in

verhevenheid en schoonheid, als op den eersten morgen. Maar wij bewonderen

niet meer; het beste in ons versterft bij gebrek aan bewondering. Wij zijn koud voor

het groote geheim in ons en om ons; wij schudden alle piëteit uit en naderen tot de

dieren.’ ‘De aanmatiging van het Gezond Verstand is te ver gegaan. Er is een

algemeene doodigheid van het gemoed.’

‘Maar zoo onrechtvaardig en willekeurig heeft het rationalisme den scepter

gezwaaid, dat thans alles wat nog een nog open heeft en nog voelt, de

abstractie van zich afschudt. Men wil de dingen-zelf, individueel, èèn

voor èèn. Men wil de wereld zien. Men gevoelt, dat er behalve en vòòr dat doode

begrip “boom”, een talloos aantal bewonderenswaardige individuen zijn, kortweg

allen “boom” geheeten. De voorgaande periode won de wereld als begrip en in het

verstand bezitten. Thans wil men de wereld bezitten als aanschouwing en in het

gevoel. Men merkt het hoe langer hoe meer, dat zij voor het aanschouwen even

oneindig is, als voor het verstand.’

VAN DEN BOSCH, Decadentie en nieuw leven.

(

Stemmen uit de Vrije Gemeente

, 1892 blz. 180.)

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 365

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144