Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 395)

339

suffix, wie spreekt er nog -lijk uit? 't Heeft zich afgezonderd van het substantief

lijk

, dat ook in gewijzigde beteekenis ‘gestorven wezen’ nog bestaat en dat met

korte i nog in ‘lik-doorn’, en ‘lit-teeken’, en ‘lic-haam’ kan herkend, als 't moet.

Maar bij 't suffix is - even als bij elk woord dat woordvormsel wordt - de

beteekenis sterk verruimd.

Komt dit -lijk ook voor in ‘huwelijk’? Maar dit is een substantief? Nu, er zijn wel

meer adjectieven substantief geworden. Maar is 't een adjectief, en op -lijk, hoe dan

de beteekenis te verklaren?

't Is wat anders. 't Is een mooi woord om een taalkundig verschijnsel, waar ik later

opmerkzaam op maken moet, te demonstreeren

In het middelnederlandsch bestond waarschijnlijk al niet meer zelfstandig het

woord -leec, dat als laatste lid voorkomt in twee woorden vechteleec en

huweleec. 't Was oorspronkelijk een substantief: ‘leek’

= spel, dans. Het

voornaamste deel, voor 't geheel, duidde men er mee aan. Weldra was 't niet meer

dan: huwelijks-, vecht-feest

. Het werd een begrip, waarbij niet meer aan ‘feesten’,

maar alleen aan 't essentieele = huwen, gedacht werd. Nu is ‘vechteleec’ verloren

gegaan; maar ‘huweleec’ is bewaard; alleen werd -‘leec’ in ‘lik’ (geschreven -lijk)

gewijzigd

. Het laatste dat veel gewoner was, en tallooze malen voorkwam, zat veel

vaster in 't geheugen, en verving gemakkelijk derhalve het andere.

27. Hier is dus ten gevolge van analogie de eene uitgang door een ander

vervangen. Daardoor is 't vaak moeilijk te zeggen of in een bizonder geval het woord

een oude samenstelling, dan wel een afleiding is.

Zoo is niet uit te maken of leidsel uit ‘leid + sel’, het suffix, bestaat, dan of het

samengesteld is uit ‘leid + seel’, het touw om te sturen.

In dit laatste geval staat het gelijk met wereld uit ‘wer + alt’,

1) Gotisch ‘leik’(n) = vleesch, lijf, lichaam. - Waíraleiks = man-lijk, mannelijk lichaam hebbend.

2) Zie beneden, blz. 356/7.

3) Got. laiks = dans, angelsaks. lâc, (neutr.) = spel, kamp.

4) Vgl. spel in de M.E. steekspel, tournooispel.

5) Voor de beteekenis kan engl. ‘bridal’ = bruiloft vergeleken; eig. bride-ale

(ags-brŷd-ealo), bruidsbier. Het huwelijk werd èn met zang en dans èn met de noodige

dronken gevierd. Vgl. bij het laatste brŷdealo de Drentsche kraambieren, waarover Drentsche

volksalmanak, 1832(?) - J. Scheltema, Over vrijen en trouwen, waar de meedeelingen over

de Geldersche Graafschap in van Staring zijn. - En het duitsche ‘kindelbier’.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 ... 439 440

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 395