Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 373)

317

woorden nog al eens in het zelfde verband voor, dan vereenigen die beide zich vaak

nauwer, dan met het overige gedeelte van de zinnen, dat natuurlijk niet altijd 't zelfde

is. Zoo'n syntaxiale woordgroep kan worden tot een samenstelliug.

Wanneer is 't nu zoo iets?

Als het accent van een van beide deelen verandert?

Dit is geen afdoend herkenningsmiddel

. Dan zou in: hı gàf mĕ (jou, hem, etc.)

'n bőek, - èn ‘gaf’ èn ‘me (jou, etc.) 'n’, ook een soort samenstelling vormen met ‘hij’;

daar door de bijeenvoeging het accent op ‘me 'n’ veel zwakker is dan op ‘gàf’ en

‘hı ’. Net zoo is 't in: d t ĭs mijn bóek, en dàt ĭs mí n bóek

; kòm h er! En bij zooveel

anderen.

Wanneer dan?

Als die syntaxiale groep in een bepaald verband geregeld gebruikt wordt; anders

gezeid: wanneer men met twee of meer woorden samen iets afgezonderds, iets

afzonderlijks

, iets

nieuws

ook, gaat aanduiden, dau heeft men samenstelling.

Nu is 't vaak moeielijk aan te geven wanneer dit gebeurt. Het geïsoleerd raken

uit het verband, dat ‘wat-afgezonderds-aanduiden’, gaat al langzamerhand; eerst

na verloop van tijd wordt de syntaxische verbinding compositum.

Dus zijn er in elke taalperiode bestaande, maar ook

wordende samenstellingen

Ook in de onze.

Maar 't is lastig deze laatste aan te wijzen. Wat door den een nog niet gevoeld

wordt als iets afzonderlijks, dat uit het overig syntaxiaal verband gescheiden is,

wordt dit wel door een ander. Als ze zich afgescheiden hebben, is het makkelijker.

We willen echter zien er een paar te vinden, onderhand we syntactische verbanden

nagaan.

Een mooie is er in den zin: ‘ik geloof er niets van, niemedal’; anders gezeid: ‘ik

geloof er niets niemedal van’. Dit is een verdubbeling, die vaak voorkomt

. ‘

Niets

(

niks

niemedal

’ is al meer

1) Zie ook Boer, hiervoor, blz. 101.

2) Over de accenten mag ook wel eens wat gezegd. Het chromatisch accent negeert men totaal

bij de ‘wordende samenstellingen’. Ik ga daar nu niet op in; dat hoort bij de Accentleer. Alleen,

men moet er op letten gaan. - Ook hier is veel, wel 't meeste, analogieaccentueering.

Wat Jacobs-Koenen,

Spraakleer

, § 680, 684, daaromtrent debiteeren, is onjuist.

3) Vgl. maar: brokstuk (dat in Van Dale-Manhave ‘een verwerpelijk pleonastisch germanisme’

heet!) daarvandaan, doemvonnis, etc., zie Verdam,

Gesch. Nederl. Taal

, blz. 178, Molema,

Gron. Woordb

. 374/5. - Vgl. ook: er (ergens) van af weten; enz.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 373

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144