Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 289)

240

Wie schrijft: ‘dat er schadelijke waarheden bestaan, weet elk docent, die voor zijn

taak berekend is,’ moet ook niet verlangen, dat men een leerling zal uitleggen, wat

hij niet eens kan waarnemen.

Prof. Cosijn citeert mijne woorden: ‘zonder lippen, tong, tanden of keel kan men

geen klank uitspreken. Toch kan ieder

zeggen.’ Het citaat is niet volkomen juist.

Er staat ‘zonder deze spraakwerktuigen enz,’ en daarmee wordt verwezen naar het

voorgaande: ‘noch met de lippen, noch met tong of tanden, noch met de keel.’ Met

opzet zijn hier tong en tanden te samen genoemd; immers werd hier niet

mijne

meening uitgesproken, maar slechts de in de spraakkunst heerschende opvatting

gekenschetst. Wie de moeite neemt, de plaats over te lezen, zal zien, dat even te

voren gesproken is van de gebruikelijke verdeeling in keelletters, tongof tandletters

(die te recht niet onderscheiden worden) en lipletters. De aangehaalde woorden

willen dus dit zeggen: ‘Wie leert, dat men zonder keel-, tong en tanden, of lippen

geen medeklinker kan uitspreken, spreekt zich zelf tegen, wanneer hij daarna

opmerkt, dat de

geen keelletter, geen tong- of tandletter, geen lipletter is.’ Dat

een

kehlkopfspirant

is, is bekend genoeg en valt in menig boek te lezen. In eene

noot plaatste ik ze onder de keelletters. Waarom? Al weer, om de physiologische

questie zooveel mogelijk ter zijde te laten. In een ruimer beteekenis is het

strottenhoofd wel degelijk een deel van de keel; het ligt dus voor de hand, de

, die

aldaar wordt gevormd, in eene populaire voorstelling, gelijk mijne schets was, onder

de keelletters te plaatsen, wat zelfs in wetenschappelijke spraakkunsten thans nog

algemeen de gewoonte is. Voor den leerling heeft deze opvatting het voordeel, dat

deze naam hem althans een eind op weg helpt, terwijl hij hulpeloos staat, indien

men hem leert, dat

eene aanblazing is, en

daarom

buiten het verband der overige

medeklinkers staat. ‘En

dan?’ zal hij vragen.

Het verschil tusschen media en tenuis wordt in de landläufige grammatica, gelijk

reeds de nederlandsche namen aanduiden, zóó gekarakteriseerd, dat de media

zacht, de tenuis scherp is. Dat de eerste in 't Nederlandsch stemtoon heeft, de

tweede niet, wordt gewoonlijk niet geleerd, en ik kan er bijvoegen als mijne

persoonlijke ondervinding, dat de weinige door mij aangewende pogingen, om dit

verschil aan de leerlingen duidelijk te maken, slechts zelden veel gevolg hadden.

Maar hoe kan men in boeken, waarin van geen stemtoon gesproken wordt, het

onderscheid tusschen

media

lenis

leeren? Het is m.i. van het standpunt der

schoolgrammatica volkomen juist, te leeren, dat

het zachte ontploffingsgeluid der

keelklanken is, ontstaan uit k en geschreven als

, en wie dit voorstelt, behoeft

daarom nog niet iemand te zijn ‘die in klankphysiologische questies op eigen gezag

dwaalt.’

Dat de wisseling, van ng met nk

uit een historisch oogpunt

toevoeging van eene

is, heb ik nergens beweerd. Wel dat zij dit

uit een oogpunt van uitspraak is

. De

alledaagsche spraakkunst beschouwd

als het normale; vandaar dat zij niet spreekt

van eene wisseling maar van een overgang van

. Ik heb er niets tegen. Mits

men dan ook dezen overgang niet eene

verscherping

noeme, wat nog steeds

geschiedt, maar eene

toevoeging

, want het is nu eenmaal een feit, dat men

uitspreekt als

. Om dit feit te constateeren, zijn geene inscripties noodig. Te

recht merkt Prof. Cosijn op, dat er in het Nederlandsch tweeërlei

bestaat. Het is

waar, dat de labiodentale

een explosieve klank is; maar dit toe te geven is toch

geheel iets anders dan

ohne weiteres voor ontploffingsgeluiden te verklaren.

Ik heb slechts in 't voorbijgaan op deze fout gewezen, zonder eene eigen meening

over de vorming van

uit te spreken.

Toegeven moet ik, dat het eene vergissing was,

eenen enkelen klank te noemen.

Hier heb ik mij onjuist uitgedrukt; ik neem de gelegenheid waar, om op te merken,

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 289

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144