Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 381)

325

En deze soort is, evenals alle analogie-formatie, veel-en-veel talrijker

dan

de nieuwe vormingen.

Evenals bij enkelvoudige woorden, denkt men bij deze analogie-formatie aan de

overeenkomende gedeelten van andere samenstellingen, en van andere

enkel-woorden ook. Lettergrepen van de een zullen, met die van andere van gelijke

gedaante overeenstemmend worden gevormd; men voelt toch niet meer de

onderscheiden leden bij de samenstelling op zich-zelf.

Zoo vormen dezen ook groepen, als waar ik hiervoor 't over had

9. Nu is het nederlandsch al sedert eeuwen, hoe langer hoe meer deflectief

geworden. Dit komt ook in de samenstellingen uit; daar zijn ook de uitgangen, die

het verband der deelen aangaven, grootendeels verdwenen.

In Rusland was het eerste lid evenals in Frankrijk, oorspronkelijk wel een

genitief pluralis (Frankônô-riki); maar men ziet dit 't woord niet meer aan. 't Is een

naast-elkaar-plaatsen geworden van de woorden ‘Rus’ en ‘rijk’.

Zoo staan in 't algemeen de deelen der samenstelling thans naast elkaar;

onverschillig of b.v. het eerste lid een meervoud of een enkelvoud, een bezitter, of

de plaats-waar, of iets anders aangeeft. Een genitiefpluraal is wel anker-smid,

broeder-twist, plant-kunde, naam-lijst en broeder-kring; een dito singularis:

dijk-voet, zwaluw-nest, moeder-liefde. Een enkelvoud is zuster-vereeniging.

Het locatieve zit in: straat-kabaal, hoofd-pijn, land-leven, zee-stad,

boom-mos, zee- en veld-slag, voet-kus, juli-zon; het datieve in Leo-cantate.

Bij hand-slag en stoom-boot heeft men instrumentale beteekenis; een

jacht-hond is een hond voor de jacht; een naald-boom is een boom met

naalden; veterschoenen zijn schoenen met veters; een noodrem is een rem

in (tijd van) nood; vgl. pleziertrein, een groen-vrouw, een visch-vrouw;

zaak-gelastigde, enz.

1) Waarom wordt daar in geen enkele spraakkunst met nadruk op gewezen? Ja, waarom keurt

men in den regel ze liefst af?!

2) Zoo werden vroeger in onze taal van woorden of stammen op -

substantiva op -

aar

gevormd:

molenaar, leugen-aar, teeken-aar, reken-aar; men voelde weldra niet meer ‘dat -

van 't

grondwoord als een deel van den stam’, en voegde toen -

e-naar

achter grondwoorden:

geweldenaar

moordenaar

weduwenaar; er-aar

kwam weinig voor en had dus geen macht

om op de vorming in te werken;

enaar

dubbele. En zoo vormde men

toov-enaar

, naar analogie!

kam-enier

, naar die op -

en-ier

-, die vaker voorkwamen dan die op

er-ier

. - - Vgl. ook -

ling

naast -

ing

, enz. in de spraakkunsten.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 381

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144