Engel IB144 Manual do Utilizador descarregar pdf (Página 153)

105

veel opgang gemaakt en is de uitdrukking ‘

Daar ligt Oom Kool

’ voor zoover Dr.

Bisschop bekend is, eerst na dien tijd in gebruik gekomen.

Dit laatste aangenomen, waarom heet de man:

Oom Kool?

Of was dit de naam

van den persoon, wien in het bekende voorval het ongeval overkwam?

Ik gis het volgende. In Friesland kent men evenzeer de uitdrukking:

der leit

óm-koal

. Maar ook, en gewoonlijk:

der leit koäl-om

. Dit kan een omzetting zijn,

gevormd toen men

- als ‘oom’ opvatte.

Maar een zeer gewoon woord is

koälle

, dat vrijwel met het hollandsche

lobbes

sok

sukkel

overeenkomt. Met dit woord acht ik -

(-ke) (= oom) samengesteld,

welke soort samenstelling in Friesland zeer veelvuldig voorkomt. Om-koal is dus

hollandsche invloed; ouderen van dagen kennen deze niet.

Koälle

is friesch, waar 't holl.

kool

moet hebben

En de ouder beteekenis in

Oom kool

stemt èn met die van

koäl-om

, èn met die

van

koälle

. Beide mag men dus houden voor vormen van een zelfde woord.

Wat de oorsprong echter van dit kool = koälle is, kan ik niet zeggen. Het hollandsch

kan aan het friesch het woord ontleend hebben; en dan kan de oudste vorm ook

een anderen klinker dan

gehad hebben. Meer voorbeelden dienen dus uit

de oudere en jongere dialecten van Nederland en ombuurt bijgebracht, voor in dezen

kan beslist.

B.H.

De vier eerste.

Onder bovenstaanden titel zijn in den

Taalgids

, dl. VI, blz. 221-224 en 306-308,

twee bijdragen opgenomen, de eene van den Heer J.A. van Dijk, de andere van

den Heer D. de Groot. Beide Heeren betoogen daarin, dat men niet ‘de eerste vier’

maar ‘de vier eerste’ behoort te schrijven, althans de eerste geeft er de voorkeur

aan, zonder nadere opgave van redenen. Daar nog steeds velen meenen, dat alleen

de eerste schrijfwijze logisch juist is, zou 't misschien op zichzelf al goed zijn, de

aandacht nog eens te vestigen op die beide artikelen, nu 28 jaar geleden verschenen.

Maar nog iets anders heeft mij tot schrijven bewogen. Ik wensch n.l. met een enkel

woord aan te toonen, dat ‘de eerste vier’ minder goed is dan ‘de vier eerste’.

De Heer de Groot toont aan (blz. 306), dat men b.v. ‘de eerste vier boeken’ moet

schrijven, als men een aantal boeken in groepen van vier verdeelt en deze groepen

vervolgens rangschikt; en dat men ‘de vier eerste huizen’ schrijft, wanneer men zich

eerst het vereenigd begrip heeft gevormd van ‘eerste (b.v. = aanzienlijkste) huizen’,

en dan door een hoofdtelwoord dat begrip nader bepaalt (blz. 307). Natuurlijk komt

dat hoofdtelwoord, in dit geval vier, vóór ‘eerste huizen’ te staan.

1) Vgl. koolen: frie. koällen; boodschap: frie. boädskip; moorden: frie. moärdsje.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 ... 439 440

Comentários a estes Manuais

Sem comentários

Engel IB144 Manual do Utilizador Página 153

Comentários a estes Manuais

Manuais e produtos relacionados com não Engel IB144